U zbulua galaktika më e largët dhe nuk duket aspak si ajo që parashikuan astronomët

Teleskopi Hapësinor James Webb ka zbuluar galaktikën më të largët të regjistruar ndonjëherë, duke u lejuar astronomëve të shikojnë më afër se kurrë më parë në epokën kur yjet dhe galaktikat e para u formuan në univers, të ashtuquajturin agim kozmik.

Galaktika, e quajtur MoM-z14, duket ashtu siç ishte vetëm 280 milionë vjet pas Shpërthimit të Madh që krijoi universin. Dritës së saj i janë dashur rreth 13.5 miliardë vjet për të arritur në Tokë, duke e bërë atë galaktikën më të largët të vëzhguar ndonjëherë. Zbulimi bazohet në të dhënat e Webb të mbledhura në prill 2025, dhe studimi, aktualisht i disponueshëm në bazën e të dhënave arXiv, pritet të publikohet këtë muaj në Open Journal of Astrophysics.

Vëzhgimi i MoM-z14 i shtohet një liste në rritje të galaktikave të reja që duken më të ndritshme dhe më të evoluara sesa parashikohet nga modelet teorike të universit të hershëm, raporton Space.com.

Sipas provave, galaktika është më kompakte, më e ndritshme dhe më e pasuruar kimikisht sesa pritej për një periudhë kaq të lashtë kozmike.

Veçanërisht e habitshme është prania e niveleve të larta të azotit, një tregues se yjet e parë të mëdhenj mund të jenë formuar dhe evoluar shumë më shpejt në mjedise të dendura sesa kishin vlerësuar më parë shkencëtarët.

Një Zbulim i Papritur

Për më tepër, galaktika duket se tashmë e ka “pastruar” zonën përreth nga hidrogjeni fillestar që dominonte universin në atë kohë. Ky zbulim konsiderohet i papritur, pasi universi i hershëm ishte i pasur me hidrogjen neutral, i cili thithte dritën. Ky vëzhgim përforcon imazhin e një universi që po evoluonte më shpejt dhe dinamikisht sesa parashikonin modelet e mëparshme

Para se të nisej Teleskopi James Webb, astronomët mendonin se zbulimi i galaktikave të ndritshme në distanca kaq të mëdha do të ishte jashtëzakonisht i vështirë. Modelet parashikuan se galaktikat e para do të ishin të vogla, të zbehta dhe të rralla, dhe se do të duheshin dhjetëra orë vëzhgimi për të konfirmuar ekzistencën e tyre. Megjithatë, “syri” i fuqishëm infra të kuq i Webb ka zbuluar tashmë dhjetëra galaktika të reja që ekzistonin vetëm disa qindra milion vjet pas Big Bang-ut, duke sfiduar pritjet.

Performanca rekord e teleskopit sugjeron se objekte edhe më të largëta dhe më të hershme mund të zbulohen në të ardhmen. Astronomët besojnë se të dhënat e Webb do të rishikojnë modelet e formimit të yjeve dhe galaktikave të para, duke hedhur dritë mbi një nga periudhat më pak të kuptuara të historisë kozmike/CNN