Mund ta sulmojë Irani Evropën? Aftësitë raketore, rrezet e veprimit dhe skenarët e mundshëm të Iranit

Evropa është në gatishmëri të shtuar. Pas sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit dhe hakmarrjes së Teheranit, tensionet po rriten jo vetëm në Lindjen e Mesme, por edhe në shumë vende të BE-së. Franca, Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar janë deklaruar të gatshme të mbrojnë interesat e tyre dhe ato të aleatëve të Gjirit, nëse është e nevojshme, duke miratuar “veprime mbrojtëse” kundër Iranit.

Ndërkohë, në këtë klimë trazirash të thella, disa zëra në diplomacinë dhe inteligjencën izraelite kanë ringjallur idenë se programi i raketave të Teheranit mund të mos jetë më i kufizuar në Lindjen e Mesme. Sipas këtyre pretendimeve, disa lëshues iranianë janë të aftë të arrijnë objektiva shumë më të largëta, duke synuar teorikisht kryeqytete si Roma, Parisi ose Londra.

Distancat

Për të kuptuar se çfarë është teknikisht reale dhe çfarë është ekzagjerim apo spekulim, është thelbësore të bëjmë një hap prapa dhe t’u referohemi shifrave dhe aftësive konkrete. Distancat gjeografike kanë rëndësi: nga kryeqyteti iranian deri në qytetet kryesore evropiane bëhet fjalë për mijëra kilometra — rreth 3,400 km deri në Romë, mbi 4,000 km deri në Paris dhe Londër — një distancë shumë më e madhe se rrezja e shumicës së sistemeve të raketave balistike dhe të lundrimit të deklaruara ose të vëzhguara deri më sot.

Arsenali i raketave të Iranit

Arsenali i raketave të Iranit është i madh dhe i larmishëm, duke përfshirë modele të shumta raketash balistike dhe lundruese me rreze të mesme veprimi, të projektuara kryesisht për të mbuluar teatrot dhe objektivat rajonale në Lindjen e Mesme.

Vlerësime të ndryshme tregojnë se shumë nga këto armë kanë një rreze veprimi prej afërsisht 1,300 deri në 2,000 km, efektive për të kërcënuar vende si Izraeli, territoret fqinje arabe dhe bazat amerikane në rajon, por të pamjaftueshme, më vete, për të arritur Evropën Perëndimore nga territori iranian.

Disa variante të raketave lundruese, si ato të familjes Hoveyzeh/Soumar, janë shoqëruar në të kaluarën me rreze veprimi teorike më të gjata, deri në afërsisht 2,000–3,000 km. Megjithatë, një performancë e tillë nuk është konfirmuar nga teste publike të verifikuara dhe mbetet kryesisht në nivel parashikimesh teorike, sesa aftësi operacionale të demonstruara.

Me fjalë të tjera, shumica dërrmuese e sistemeve iraniane të njohura sot nuk kanë rreze veprimi të mjaftueshme për të arritur drejtpërdrejt qytetet e Evropës Perëndimore nga bazat brenda Iranit. Për të goditur objektiva si Roma apo Parisi do të nevojiteshin raketa balistike ose lundruese me rreze shumë më të gjatë veprimi, dhe deri më tani nuk ka prova publike që Teherani disponon sisteme plotësisht operacionale të këtij lloji.

Kjo nuk do të thotë se kërcënimi nuk ekziston. Në një skenar përshkallëzimi, raketat dhe dronët iranianë mund të paraqesin rrezik konkret për vendet fqinje ose për bazat ushtarake perëndimore në Lindjen e Mesme, dhe disa shtigje fluturimi teknikisht mund të kalojnë hapësirën ajrore të vendeve aleate, si Greqia apo Turqia.

Baza ushtarake britanike u sulmua në Qipro

Ndërkohë, forcat britanike deklaruan se iu përgjigjën një sulmi të dyshuar me dron ndaj bazës së tyre ushtarake në Qipro. Sulmi goditi bazën RAF në Akrotiri rreth mesnatës, njoftoi ministria, duke shtuar se forcat e saj po menaxhonin një “situatë aktive”.

“Mbrojtja jonë në rajon është në nivelin më të lartë dhe baza ndërhyri për të mbrojtur personelin tonë”, tha një zëdhënës i Ministrisë së Mbrojtjes në një deklaratë.

Incidenti ndodhi pasi Britania kishte rënë dakord të dielën të lejonte Shtetet e Bashkuara të përdornin bazat ushtarake britanike për të nisur sulme “mbrojtëse” me qëllim shkatërrimin e raketave iraniane dhe lëshuesve të tyre./Lajmi i Fundit