“Wuthering Heights,” një kryevepër që ende trondit dhe keqkuptohet sot

Që nga botimi i parë në vitin 1847 deri te adaptimet moderne filmike, romani i Emily Brontë vazhdon të përçajë: a është në fund të fundit një histori e madhe dashurie apo një kronikë e errët hakmarrjeje, dhune dhe paqartësie morale?

Kur “Wuthering Heights” u botua në mesin e shekullit të 19-të nën pseudonimin mashkullor “Ellis Bell”, pritja e tij ishte e përzier. Kritikët folën për “mizori mizore” dhe “dashuri gjysmë të egër”, ndërsa të tjerë e njohën fuqinë dhe depërtimin e tij narrativ. Megjithatë, shumë e quajtën thjesht “të çuditshëm”. Në një epokë kodesh morale të ngurta, romani i Emily Brontë nuk ofroi përfundime të lehta ose mësime të qarta morale, dhe kjo është pikërisht ajo që e bëri atë kaq provokuese.

Vite më vonë, Charlotte Brontë zbuloi se autori nuk ishte burrë, por përkundrazi motra e saj më e vogël. Ajo madje pretendoi se kritikët nuk kishin arritur të kuptonin thellësinë dhe kuptimin e veprës. Edhe pse Wuthering Heights është vendosur si një gur themeli i letërsisë gotike, ndjenja e keqkuptimit mbetet gjallë edhe sot.

Adaptimi i fundit filmik i novelës së Emerald Fennell, i cili deklaron hapur se nuk po përpiqet të bëjë një adaptim besnik të origjinalit, por më tepër një lexim personal, e ka rindezur debatin. Libri konsiderohet “i dendur, kompleks dhe i vështirë” – karakteristika që pasqyrojnë rrëfimin e tij jolinear, rrëfyes të shumtë dhe të pabesueshëm, si dhe personazhe që përsëriten nga brezi në brez, duke zbehur vijat ndarëse midis së kaluarës dhe së tashmes.

Edhe pse shpesh quhet “historia më e madhe e dashurisë e të gjitha kohërave”, vepra e Brontë funksionon në mënyrë të barabartë, nëse jo më shumë, si një rrëfim i pamëshirshëm hakmarrjeje. Heathcliff nuk është një hero romantik, por një antihero i munduar, ndërsa Catherine është larg idealit. Marrëdhënia e tyre pasionante krijon një cikël vicioz dhune, shtypjeje dhe mjerimi të trashëguar që përfshin dy breza.

Shumë adaptime filmike dhe televizive kanë zgjedhur të injorojnë gjysmën e dytë të romanit, duke zbutur errësirën dhe egërsinë e tij. Megjithatë, siç theksojnë studiuesit e letërsisë viktoriane, pa këtë vazhdim të papërpunuar, zemra e veprës do të humbiste: eksplorimi i saj i pamëshirshëm i dashurisë, hakmarrjes dhe kufijve të dhunës njerëzore.

Ndoshta forca e qëndrueshme e Wuthering Heights qëndron pikërisht në refuzimin e tij për t’u kategorizuar lehtësisht. Nuk është thjesht një roman gotik, as thjesht një tragjedi e errët. Është një vepër që vazhdon të trondisë, të ndajë dhe të vërë në pikëpyetje, ashtu siç i bëri lexuesit e saj të parë. Dhe kjo është arsyeja pse, pothuajse dy shekuj më vonë, mbetet një kryevepër e vërtetë/CNN