Misteri i Ishujve Aurora! Toka e fantazmave në buzë të botës

Një nga enigmat më interesante të gjeografisë detare ka të bëjë me të ashtuquajturit Ishujt Aurora, toka të parë disa herë midis shekujve XVIII dhe XIX në Atlantikun Jugor, por që nuk u gjetën kurrë përfundimisht. Një mister që përfshin shekuj eksplorimesh, ditarësh detarë dhe hartash detare, i pezulluar mes gabimeve kartografike, iluzioneve optike dhe legjendave detare.

Regjistrimi i parë zyrtar daton në vitin 1762, kur anija tregtare spanjolle Aurora, duke lundruar nga Lima në Kadiz, pretendoi se kishte parë tre ishuj në lindje të Kalimi Drake, ngushticës që ndan Amerikën e Jugut nga Antarktida. Pamja u konfirmua në vitin 1774 nga të njëjtët oficerë. Vite më vonë, anija spanjolle San Miguel përcaktoi pozicionin e tyre në 52° jug dhe 47° perëndim, duke i vendosur afërsisht në gjysmën e distancës prej 1 300 kilometrash që ndan Ishujt Falkland dhe Xhorxhia Jugore.

Më 20 shkurt 1794 mbërriti një raport i mëtejshëm nga korveta spanjolle Atrevida. Për gati një shekull, Ishujt Aurora vazhduan të shfaqeshin dhe të zhdukeshin nga hartat detare, duke nxitur spekulime se mund të ishin një pikë e vërtetë zbarkimi drejt tokave të reja, të paeksploruara. Disa besojnë se këta ishuj misteriozë mund të jenë parë edhe nga Amerigo Vespucci gjatë udhëtimit të tij të vitit 1502. Në një letër të vitit 1504, Vespucci përshkruan një stuhi të dhunshme në Atlantikun Jugor, e ndjekur nga zbulimi i një “toke të re” me brigje “të guximshme”, pra të egra dhe të thyera, pa porte ose strehim.

Një detaj bie veçanërisht në sy: përmendja e një nate pesëmbëdhjetëorëshe në fillim të prillit. Nëse gjerësia gjeografike do të kishte qenë vërtet rreth 52° jug, të vetmit ishuj të mëdhenj të përputhshëm do të kishin qenë Falklandët, por morfologjia e tyre — brigje të ulëta, të dhëmbëzuara me gjire të shumta — nuk përputhet me përshkrimin e shkëmbinjve “të guximshëm”, domethënë të thyer dhe të thepisur. Për më tepër, në fillim të vjeshtës jugore, një natë pesëmbëdhjetëorëshe do të kishte qenë astronomikisht e pamundur.

Një llogaritje e gabuar? Një ekzagjerim? Apo ndoshta një vëzhgim shumë më në jug sesa mendohej? Studiuesi Raymond Ramsey paraqiti disa hipoteza për të shpjeguar raportimet e përsëritura. Ai sugjeroi se mund të bëhej fjalë për ajsbergë kolosalë, të aftë të shfaqeshin si masa shkëmbore, ose për një ngatërrim me Shkëmbinjtë Shag, një arkipelag i vogël me shtatë shkëmbinj. Madje u hodh edhe hipoteza e tokave të zhytura në humnerë. Megjithatë, asnjë nga këto shpjegime nuk rezultoi plotësisht bindës. Ishujt Aurora mbeten të klasifikuar mes të ashtuquajturve “ishuj fantazmë”, entitete kartografike që u shfaqën në harta për dekada dhe më pas u zhdukën pa lënë gjurmë.

Në vitin 1773, kapiteni James Cook përfundoi rrethlundrimin e parë modern të Antarktidës. Në mbi 60 000 milje detare përgjatë frontit të akullit, Cook nuk gjeti asnjë kalim përmes murit masiv të akullit që dukej se shtrihej deri në Polin e Jugut. Dekada më vonë, në vitin 1839, eksploruesi James Clark Ross udhëhoqi ekspedita të reja në Antarktidë. Ross përshkroi një shkëmb akulli kolosal që ngrihej deri në 200 metra mbi nivelin e detit, krejtësisht vertikal dhe i paarritshëm: një barrierë natyrore që e bënte të pamundur çdo depërtim drejt jugut, “sikur të përpiqeshe të lundroje nëpër Shkëmbinjtë e Doverit”.

Këto rrëfime përforcojnë idenë se çdo tokë më në jug se koordinatat tradicionale do të kishte qenë e paarritshme për navigimin e kohës. Ishujt Aurora nuk janë gjetur kurrë. Asnjë ekspeditë moderne nuk e ka konfirmuar ekzistencën e tyre. Koordinatat e tyre janë hequr gradualisht nga hartat zyrtare detare, por emri i tyre vazhdon të shfaqet në literaturën detare dhe në repertorin e “ishujve që nuk ekzistojnë”.

Gabim instrumental, mirazh optik, ajsbergë të ngatërruar me tokën apo jehonë e një aventure shumë më në jug sesa mund të kuptohej? Më shumë se dy shekuj pas raportimeve të para, Ishujt Aurora mbeten një nga misteret më intriguese të gjeografisë detare: një pikë e pezulluar mes realitetit dhe legjendës, në skajet më të largëta të botës së njohur./Lajmi i fundit