Gjashtë pikat kyçe të marrëveshjes SHBA-Iran: Si mund të “qetësohet” Uashingtoni

Mediat perëndimore po zbulojnë detaje kyçe të memorandumit të mirëkuptimit midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, pas nënshkrimit të tij nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump, Zëvendëspresidenti J.D. Vance dhe Kryetari i Parlamentit iranian Mohammad Bayer Ghalibaf.

Konkretisht, siç zbuluan zyrtarë të lartë amerikanë për Sky News, Irani ka bërë lëshime të rëndësishme, ndërsa Shtetet e Bashkuara kanë bërë "gjeste të vogla" të vullnetit të mirë. Në këtë kontekst, forcat amerikane do të qëndrojnë në rajon për momentin, ndërsa Shtetet e Bashkuara duket se janë të gatshme të lehtësojnë sanksionet nëse Teherani përmbush kushtet e tij.

Sipas medias, përmenden pesë pikat kryesore të memorandumit.

Shtetet e Bashkuara do të mbajnë forca në rajon: Uashingtoni do të vazhdojë të mbajë një prani ushtarake në rajon, pasi ka dislokuar trupa për operacionin e shkurtit. Zyrtarët amerikanë duan që Irani të përmbushë premtimet e tij përpara se të tërheqin ndonjë pjesë të trupave në Shtetet e Bashkuara. Kjo mundësi do të merret në konsideratë vetëm pasi të arrihet një marrëveshje përfundimtare.

Lehtësimi i sanksioneve në tryezë: Shtetet e Bashkuara deklarojnë se janë të gatshme të zhbllokojnë fondet e ngrira dhe të lehtësojnë sanksionet, duke ofruar edhe “gjeste të vogla” nëse Irani përgjigjet me hapa të ngjashëm. Zyrtarët theksuan se nuk do të ketë “marrëveshje anësore” dhe se procesi do të karakterizohet nga transparencë e plotë.

Trump urdhëroi Vance të ndërhyjë: Presidenti amerikan inkurajoi personalisht zëvendëspresidentin e tij, J.D. Vance, të përfshihej drejtpërdrejt në negociata. Sipas disa zyrtarëve, procesi “drejtohet drejtpërdrejt nga lart”.

Pakënaqësia e SHBA-së ndaj Omanit: Shtetet e Bashkuara ishin “shumë të pakënaqura” me Omanin, duke e akuzuar vendin për hipokrizi dhe për veprim në favor të interesave iraniane. Kanale të reja komunikimi u hapën përmes Pakistanit dhe Katarit, ndërsa kontaktet e Vance ndihmuan në sigurimin e lidhjeve të nivelit të lartë me Kryetarin e Parlamentit iranian, Mohammad Ghalibaf.

Irani është ekonomikisht “më i dobët se kurrë”: Sipas zyrtarëve amerikanë, Irani ndodhet në pozicionin më të dobët ekonomik dhe ushtarak të dekadave të fundit, ndërsa programi i tij bërthamor është “pothuajse i shkatërruar”. Ata shtuan gjithashtu se vendi “nuk ka më të njëjtin përkushtim ndaj linjës së vjetër të Udhëheqësit Suprem”.

Pse Trump nënshkroi dhe Udhëheqësi Suprem jo: Ashtu si në rastin e marrëveshjes JCPOA, të mbështetur nga Barack Obama, Udhëheqësi Suprem i Iranit nuk i nënshkruan personalisht këto marrëveshje. Trump nënshkroi për të demonstruar angazhimin e tij, së bashku me një zyrtar të lartë amerikan dhe Ghalibafin, i cili nënshkroi në emër të Teheranit.

“Gati për të zhbllokuar fondet e ngrira”

Siç raporton Reuters, një zyrtar i lartë amerikan u deklaroi gazetarëve se Shtetet e Bashkuara janë të gatshme të zhbllokojnë fondet e ngrira iraniane nëse Irani përmbush angazhimet e tij sipas marrëveshjes.

"Ne jemi të gatshëm të vendosim këto sanksione dhe do ta bëjmë këtë, fillimisht me gjeste të vogla. Nëse ata na tregojnë me veprime se janë të gatshëm të respektojnë angazhimet e tyre", shtoi zyrtari.

Zyrtari i tha Reuters se, sipas kushteve të marrëveshjes, Shtetet e Bashkuara do të pranonin të lironin 25 miliardë dollarë në asete të ngrira iraniane.

I njëjti burim shtoi se shpërndarja e fondeve do të varet nga arritja e objektivave të verifikueshëm.

Kur u pyet nëse ndonjë lehtësim ekonomik për Iranin ishte i lidhur me veprimet e Teheranit në vend, siç është shtypja e protestave, zyrtari amerikan u përgjigj se "heqja e sanksioneve nuk është e lidhur posaçërisht me ndonjë sjellje specifike; ajo që na intereson më shumë është programi bërthamor dhe progresi i bërë në angazhimin për të mos e rindërtuar atë".