Kina po zbraz fabrikat e Evropës – rreziku i një tronditjeje të re që kërcënon industrinë

Çfarë mund t’i ndodhë ekonomisë së Evropës në vitet e ardhshme si rezultat i një marrëdhënieje të pabalancuar me Kinën? Ekziston një shembull i mirë që ndihmon në përgjigjen e kësaj pyetjeje. Vëmendja është te deindustrializimi që po zhvillohet në fabrikën Bosch në Navarra të Spanjës: dikur një qendër prodhimi, tani një vend i braktisur, i mbingarkuar nga konkurrenca e produkteve me kosto të ulët nga Pekini. Megjithatë, një mundësi e re mund të lindë përtej Murit të Madh. Në të vërtetë, ndërsa kompanitë evropiane po humbasin terren, ato kineze po dalin si nxitëse të ringjalljes industriale në Kontinentin e Vjetër.

Drejt një “Shoku Kinez 2.0”?

Financial Times ka shpikur një term të ri për të përshkruar këtë trend: “Shoku Kinez 2.0”, një version i përditësuar i fenomenit që ndërpreu prodhimin global në fillim të viteve 2000. Çfarë do të thotë kjo? E thjeshtë: Evropa tani përballet me një dilemë strategjike — të mirëpresë investimet kineze ose t’i refuzojë ato për të shmangur forma të reja varësie.

Nga njëra anë, vende si Spanja i shohin këto burime si një mundësi konkrete për të rigjallëruar industrinë, për të tërhequr kapital dhe për të krijuar vende pune të kualifikuara. Nga ana tjetër, po rritet frika se kjo hapje mund të shndërrohet në një dobësi strukturore, veçanërisht në sektorë kyç si bateritë, makinat elektrike dhe teknologjitë e gjelbra.

Nuk është rastësi që Brukseli po përpiqet të vendosë kushte më të rrepta për investitorët e huaj, duke kërkuar transferim teknologjie, punësim vendas dhe integrim më të madh me sistemin evropian të prodhimit. Kjo strategji pothuajse pasqyron politikat e miratuara nga Kina në vitet 1980 për të zhvilluar sistemin e saj industrial.

Strategjia e Evropës

Por, a është Evropa e aftë të shfrytëzojë kapitalin kinez pa u bërë e varur prej tij? Rregullat e reja që po shqyrtohen synojnë pikërisht parandalimin e kontinentit që të bëhet thjesht një platformë montimi, pa autonomi teknologjike.

Megjithatë, duhet pasur kujdes, sepse ekuilibri mbetet i brishtë. Disa qeveri po shtyjnë për një qasje më të hapur, të bindura se integrimi ekonomik është një formë mbrojtjeje, ndërsa të tjera kanë frikë se Pekini do ta përdorë superioritetin e tij industrial si një levë gjeopolitike. Ndërkohë, investimet vazhdojnë të rriten dhe konkurrenca globale po intensifikohet. “Shoku Kinez 2.0” mbetet një dilemë: katastrofë apo mundësi e re për rimëkëmbje?