Thesare të fshehura në fund të detit – mbi 130 anije të mbytura të zbuluara në Gjirin e Gjibraltarit (FOTO)

Arkeologët shqyrtojnë rrënojat e Puente Mayorga II, një anije spanjolle e shekullit të 17-të e ndërtuar nga Projekti Herakles.

Fotografitë: Alejandro Mañas

Nga anijet fenikase te anijet luftarake të shekullit të 18-të, një hetim i madh arkeologjik zbulon shekuj të historisë detare në një nga rrugët detare më strategjike në botë.

Një thesar i vërtetë nënujor është zbuluar nga arkeologët spanjollë në Gjirin e Gjirit, me mbi 130 anije të mbytura që përfshijnë një periudhë nga shekulli i 5-të para Krishtit deri në Luftën e Dytë Botërore.

Hulumtimi, i kryer nga Universiteti i Cadizit në bashkëpunim me Universitetin e Granadës si pjesë e Projektit Herakles, ka identifikuar gjithsej 151 vende arkeologjike, duke përfshirë 134 anije të mbytura. Deri më tani, shkencëtarët kanë studiuar 34 prej tyre në detaje.

Një kuti në formë libri e gjetur në rrënojat e anijes luftarake spanjolle të shekullit të 18-të Puente Mayorga IV.

Foto: Felipe Cerezo Andreo

Midis artefakteve të zbuluara ishin një anije fenikase nga shekulli i 5-të para Krishtit, 23 anije romake, anije mesjetare dhe anije më të fundit që i përkisnin fuqive të ndryshme evropiane, përfshirë Spanjën, Britaninë e Madhe, Holandën dhe Venedikun. Madje edhe mbetjet e një aeroplani të viteve 1930 u gjetën në shtratin e detit.

Gjiri, i vendosur në skajin verior të Ngushticës së Gjibraltarit, një nga kalimet detare më të rëndësishme në botë, historikisht ka qenë një pikë kyçe për tregti, eksplorim dhe luftë. Kjo rëndësi strategjike shpjegon gjithashtu përqendrimin e madh të anijeve të mbytura nga epoka dhe kultura të ndryshme.

Dy anëtarë të ekipit përdorin një tub vakumi për të hequr sedimentet nga një anije e mbytur në Gjirin e Algeciras.

Foto: Felipe Cerezo Andreo

Me interes të veçantë është zbulimi i një anijeje luftarake spanjolle të shekullit të 18-të, Puente Mayorga IV, e përdorur për sulme të papritura ndaj anijeve britanike. Kjo anije e vogël shpesh maskohej si një varkë peshkimi para se të hapte zjarr.

Gjatë gërmimeve, arkeologët zbuluan gjithashtu një objekt të çuditshëm: një kuti druri në formë libri. Edhe pse fillimisht mendohej se lidhej me spiunazhin, më vonë u zbulua se përmbante… krehëra, duke sugjeruar më shumë përdorim të përditshëm.

Një anije e mbytur e dukshme nga lart, vetëm pak metra larg detit, në Gjirin e Algeciras.

Fotografitë: Alejandro Mañas

Pavarësisht rëndësisë së gjetjeve, ekspertët paralajmërojnë se anijet e mbytura kërcënohen nga ndërhyrja njerëzore, siç janë projektet portuale dhe gërmimet, si dhe nga ndryshimet klimatike, të cilat ndryshojnë sedimentet dhe ekspozojnë mbetjet arkeologjike.

Për të mbrojtur dhe përmirësuar gjetjet, ekipi i kërkimit ka krijuar modele dixhitale dhe përvoja realiteti virtual, duke i lejuar publikut të “zhytet” në shtratin e detit pa u lagur.

Siç theksojnë arkeologët, Gjiri i Gjibraltarit përfaqëson një “dritare” unike në historinë e lundrimit, duke zbuluar lidhjen e thellë dhe të qëndrueshme midis njerëzimit dhe detit..