Kharg, qendra strategjike e naftës: Trump planifikon ta marrë nën kontroll

Ndërsa lufta midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit vazhdon, vëmendja është përqendruar në një ishull të vogël, fati i të cilit mund të jetë vendimtar për zhvillimet e ardhshme.

Arsyeja për këtë qëndron në ishullin Kharg, sipërfaqja totale e të cilit është vetëm 12 kilometra katrorë, i vendosur në veriperëndim të Ngushticës së Hormuzit, një rrugë detare me rëndësi strategjike

Pavarësisht madhësisë së vogël, ishulli mban afërsisht 94% të naftës bruto të vendit të destinuar për eksport, kryesisht në Kinë, dhe është shtëpia e terminalit kryesor të eksportit të naftës në vend.

Thuhet se Donald Trump po shqyrton dërgimin e trupave amerikane në Iran për të pushtuar terminalin thelbësor të naftës në Gjirin Persik.

Mundësia që trupat amerikane të pushtojnë ishullin ka një ton krejtësisht të ndryshëm nga deklarata e presidentit të së premtes, e cila deklaroi se ai po shqyrtonte “përfundimin” e luftës me Teheranin.

Zëdhënësja e Trump, Caroline Levitt, konfirmoi informacionin, por sqaroi se Trump ende nuk ka marrë një vendim përfundimtar.

“Është detyra e Pentagonit të përgatitet për t’i dhënë udhëheqësit sa më shumë liri zgjedhjeje të jetë e mundur”, deklaroi ajo me sinqeritetin e saj të zakonshëm.

Pushtimi i ishullit është në tryezë.

Sipas Axios, zyrtarët e qeverisë amerikane thanë se diskutuan mundësinë e aneksimit të ishullit Kharg. Ky rrip toke, më i vogël se Qyteti i Westminster në Londër, mund ta mbytë ekonominë iraniane dhe të ketë efekte shkatërruese për vitet që vijnë.

“Marrja në kontroll e ishullit do të prishte tubacionin iranian të naftës, i cili është jetik për regjimin”, tha për Telegraph Petras Katinas, një studiues i klimës, energjisë dhe mbrojtjes në selinë evropiane të Institutit Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara.

“Sigurisht, me tranzitin përmes Ngushticës së Hormuzit tani të bllokuar, ata nuk mund të shesin naftë gjithsesi, por duke parë përpara, sekuestrimi do t’u jepte Shteteve të Bashkuara një avantazh në negociata, pavarësisht se cili regjim është në pushtet pas përfundimit të operacionit ushtarak.”

Lundrimi përmes Ngushticës praktikisht është ndalur pasi Trupat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) morën “kontroll të plotë” të rrugës kryesore ujore.

Zinxhirët globalë të furnizimit janë prekur rëndë dhe ekspertët kanë paralajmëruar se nëse situata vazhdon, mund të ketë pasoja shkatërruese ekonomike në të gjithë botën.

“Nëse merr kontrollin e Kharg, në vend që ta shkatërrojë atë, do të sigurojë që regjimi nuk do të jetë më kurrë në gjendje të paguajë pagat e burokratëve dhe ushtarëve të tij”, shkroi ish-zyrtari i Pentagonit Michael Rubin në një artikull për Institutin Amerikan të Ndërmarrjeve në janar të këtij viti, para sulmit të Trump.

“Por për më tepër, në të ardhmen, pas ndryshimit të regjimit, do të jetë në gjendje të sigurojë që regjimi i ri iranian do të jetë në gjendje të financojë rindërtimin e tij.”

“Gardat Revolucionare, sigurisht, mund ta godisnin Kharg-un me raketa balistike, por kjo do të ishte e barabartë me nënshkrimin e urdhrit të tyre me vdekje. Jo vetëm që Trump do të kundërpërgjigjej me të njëjtën monedhë, por një veprim i tillë do të ndalonte edhe eksportet iraniane të naftës për disa muajt e ardhshëm, duke i lënë pagat përsëri të papaguara.”

Dokument i negociueshëm

Analistë të tjerë kanë sugjeruar se ishulli mund të përdoret si një monedhë negociuese, duke pasur parasysh se eksportet e naftës përbëjnë gati 40% të buxhetit shtetëror të Iranit.

Megjithatë, kjo do t’i linte trupat amerikane dhe izraelite të cenueshme ndaj sulmeve nga forcat iraniane.

“Nëse Presidenti Trump do të pushtonte këtë qendër të rëndësishme, ai do t’i jepte një goditje të rëndë regjimit iranian, duke e privuar atë nga një burim kyç të ardhurash”, tha analisti i naftës Tamas Varga për CNBC.

“Një veprim i tillë do të kujtonte ndërhyrjen e SHBA-së në Venezuelë në fillim të këtij viti, kur Shtetet e Bashkuara morën në mënyrë efektive kontrollin e sektorit të naftës së vendit.”

Ishulli ishte sulmuar tashmë nga Sadam Huseini në vitin 1984, gjë që shkaktoi Luftërat e Tankerëve në konfliktin e vazhdueshëm Iran-Irak.

Por kjo nuk është hera e parë që Harg duket se është në shënjestër të Trump. Pothuajse 40 vjet më parë, gjatë një interviste me gazetën The Guardian, ai bëri një koment sarkastik për ishullin.

“Ata na shkatërrojnë psikologjikisht, na bëjnë të dukemi budallenj”, tha ai për Iranin në vitin 1988. “Nëse një plumb do të godiste një nga burrat tanë ose një nga anijet tona, unë do të shkoja në Ishullin Kharg. Do të shkoja dhe do ta merrja.”

Neil Quilliam, një analist i politikës së energjisë dhe çështjeve të jashtme në Chatham House, i tha The Independent se ndërsa është “e pamundur” që Trump të fitojë kontrollin e rajonit, çdo përpjekje “ndoshta do t’i hidhte tregjet në kaos”.

Rreziku i një përballjeje të pafundme

Kjo gjithashtu mund të bllokojë çdo zgjidhje të ardhshme, duke çuar në një përballje të pafundme.

“Shtetet e Bashkuara në thelb do të kontrollonin terminalin më të rëndësishëm të eksportit të Iranit, por udhëheqja iraniane do të mbante kontrollin e prodhimit të vendit, kështu që do të kishte një përballje”, tha ai. Kjo gjithashtu mund të jetë një “shkak shqetësimi serioz” për vendet e Gjirit, duke vendosur një precedent të rrezikshëm.

“Është thembra e Akilit e Iranit në këtë luftë, por beteja për Kharg dhe kapja e tij mund të shkaktojë dëme të pariparueshme në terminal dhe të rrezikojë aftësinë e çdo regjimi pasardhës për të menaxhuar ekonominë”, vazhdoi ai. “Presidentët e mëparshëm janë distancuar nga Kharg, duke kuptuar rëndësinë e tij strategjike për tregjet globale të naftës.”/Lajmi i Fundit