Stonehenge: Një studim hedh dritë mbi origjinën e emigrantëve që ndryshuan popullsinë e Britanisë

Analiza e ADN-së së lashtë përmbys teorinë mbizotëruese të origjinës iberike të popullatave të kulturës Bell Beaker, duke treguar një përzierje komplekse evropiane dhe një ndryshim dramatik demografik në Britani.

Një studim i ri gjenetik po rivizaton pamjen e popujve Bell Beaker që mbërritën në Britani gjatë Epokës së Bronzit, duke ndryshuar rrënjësisht përbërjen demografike të rajonit. Gjetjet, të botuara në Nature, sfidojnë hipotezat e mëparshme të një origjine të vetme nga Gadishulli Iberik.

Analizat e mëparshme të ADN-së antike kishin treguar tashmë se rreth vitit 2400 p.e.s., Britania pësoi një trazirë dramatike demografike, të lidhur me mbërritjen e popullit Bell Beaker, të quajtur kështu për qeramikën e tyre dalluese. Në një periudhë relativisht të shkurtër kohore, të sapoardhurit pothuajse i zhvendosën plotësisht popullatat lokale bujqësore neolitike, të cilëve u atribuohet ndërtimi i monumenteve si Stonehenge.

Studimi i ri ofron një histori më komplekse. Studiuesit analizuan materialin gjenetik të 112 individëve të lashtë që jetuan midis viteve 8500 p.e.s. dhe 1700 p.e.s. në zonat që korrespondojnë me Holandën, Belgjikën dhe Gjermaninë perëndimore të sotme. Të dhënat zbuluan se popullatat e Bell Beaker nuk e kishin origjinën nga një bërthamë e vetme gjeografike, por u formuan përmes përzierjeve të njëpasnjëshme.

Sipas analizës, një popullatë lokale me një komponent të fortë gjenetik gjuetar-mbledhës, e vendosur në rajonin Rhine-Meuse, u përzie me grupe të mbërritura së fundmi që mbanin karakteristika gjenetike të ngjashme me ato të stepës euroaziatike. Kjo përzierje kritike duket se ka ndodhur rreth vitit 2500 p.e.s., duke i dhënë jetë grupeve të popullatës që më vonë u përhapën në të gjithë Evropën veriperëndimore.

Rezultatet ndryshojnë ndjeshëm nga teoritë e mëparshme që sugjerojnë se popullatat e Bell Beaker ishin kryesisht me origjinë iberike. Në vend të një përhapjeje lineare nga Evropa Jugperëndimore, studimi sugjeron një rrjet kompleks të ndërveprimeve të popullatës.

Ndikimi i këtyre lëvizjeve në Britani ishte vendimtar. Studiuesit vlerësojnë se grupi gjenetik i fermerëve neolitikë u zëvendësua me ritme që i afroheshin 90-100%. Ky është një nga rastet më të habitshme të zëvendësimit të popullsisë në parahistorinë evropiane.

Edhe pse shkaqet e sakta të këtij ndryshimi drastik janë ende çështje debati shkencor, disa ekspertë hipotetizojnë se faktorët epidemikë, siç janë sëmundjet e ngjashme me murtajën, mund të kenë kontribuar në rënien e popullatave lokale, duke e bërë tranzicionin më të shpejtë dhe më të përhapur.

Pavarësisht trazirave demografike, monumentet neolitike nuk u braktisën. Përkundrazi, duket se popullatat e reja kanë ripërdorur vende si Stonehenge dhe Avebury, duke i përfshirë ato në kontekste të reja kulturore dhe rituale.

Enët Bell Beaker shoqërohen gjithashtu me futjen e inovacioneve teknologjike, duke përfshirë metalurgjinë dhe harkëtarinë, si dhe përhapjen e gjerë të qeramikës së tyre dalluese.

Siç vëren gjenetistja Maria Pala, bashkautore e studimit, hulumtimi i ADN-së së lashtë vazhdon të zbulojë aspekte të papritura të së kaluarës. “Çdo analizë e re shton një copë të re në një enigmë që mbetet dinamike dhe shpesh subversive”, thekson ajo.

Studimi përforcon idenë se Evropa prehistorike nuk karakterizohej nga popullata të qëndrueshme dhe të izoluara, por nga lëvizje, kontakt dhe përzierje të vazhdueshme – procese që formësuan hartën gjenetike dhe kulturore të kontinentit./LajmiFundit.al