“Diçka po ndodh rreth Tokës – çfarë është ajo valë topash zjarri që shihet edhe gjatë ditës?”

Ka ditë kur qielli merr përsëri formë materiale. Kjo ndodh me një vijë që mbetet e ndezur më gjatë se zakonisht, me një gjëmim që dridh dritaret ose me një copë shkëmbi që vjen nga hapësira dhe bie në çatinë e një shtëpie. Në javët e para të vitit 2026, incidente të tilla ndodhën njëra pas tjetrës me një frekuencë që tërhoqi vëmendjen e astronomëve. Shifrat e përgjithshme nuk përshkruajnë një skenar apokaliptik, megjithatë ato sinjalizojnë një ndryshim të dallueshëm: bolidet e vëzhguara në muajt e fundit duken më të mëdha, më të ndritshme dhe më të zhurmshme se sa ndodh zakonisht.

Rasti më i habitshëm është ai i Teksasit. Më 21 mars, në zonën e Hjustonit, një meteoroid me peshë afërsisht një ton u shpërbë në një lartësi prej rreth 46 kilometrash. Energjia e lëshuar u vlerësua në rreth 26 ton TNT, dhe të paktën një fragment shpoi çatinë e një shtëpie. Nëse merret veçmas, kjo do të ishte tashmë një ngjarje e jashtëzakonshme. Megjithatë, e vendosur brenda kontekstit të sekuencës së marsit, ajo merr një rëndësi të ndryshme.

Çdo ditë, Toka kap një sasi të madhe pluhuri kozmik. Pothuajse i gjithë ky material është i vogël dhe digjet në atmosferën e sipërme, duke mos lënë pas asgjë tjetër përveç një njolle kalimtare. Megjithatë, në muajt e parë të vitit 2026, filluan të shfaqen objekte më të mëdha – objekte të afta të depërtojnë më thellë në atmosferë dhe të prodhojnë efekte qartë të dukshme edhe nga toka.

Më 8 mars, një bolid shumë i ndritshëm u shfaq në qiellin mbi Belgjikën, Francën, Gjermaninë, Luksemburgun dhe Holandën. Ai mbeti i dukshëm për afërsisht gjashtë sekonda, mblodhi mijëra raportime nga dëshmitarë okularë dhe madje la pas fragmente që u gjetën më pas në tokë. Vetëm pak ditë më vonë – më 17 mars – një incident tjetër tërhoqi vëmendjen e publikut në Shtetet e Bashkuara: një asteroid me diametër afërsisht 2 metra dhe peshë 7 ton hyri në atmosferë mbi rajonin e Liqenit Erie, midis Ohajos dhe Pensilvanisë, duke gjeneruar një shkëndijë të zbuluar edhe nga satelitët e motit dhe një bum të fortë të dëgjuar nga shumë njerëz.

Kur shihen krah për krah, këto ngjarje japin përshtypjen e një qielli shumë më aktiv se zakonisht. Dhe ishte pikërisht kjo ndjesi, fillimisht, që i shtyu studiuesit të shqyrtonin më nga afër të dhënat e mbledhura nga Shoqata Amerikane e Meteorëve.

Qielli i vitit 2026 përmban më shumë bolide të mëdha dhe të zhurmshme se zakonisht

Këtu qëndron pjesa interesante. Në tremujorin e parë të vitit 2026, Shoqata Amerikane e Meteorëve regjistroi 2,046 ngjarje – një shifër e lartë, por e krahasueshme me ato të viteve të tjera të fundit gjatë së njëjtës periudhë. Ndryshimi i vërtetë, pra, nuk qëndron në numrin total; përkundrazi, qëndron në natyrën e episodeve të vëzhguara.

Ajo që është rritur më së shumti janë bolidet më të spikatura – ato që lënë gjurmë të gjata, ato të dëshmuara nga dhjetëra apo edhe qindra vëzhgues, dhe ato mjaftueshëm energjike për të gjeneruar një bum zanor. Vetëm në muajin mars, disa ngjarje mblodhën mbi 200 raportime – një prag shumë i pazakontë kur krahasohet me të dhënat e pesëmbëdhjetë viteve të fundit. Episodet e shoqëruara me tinguj të dëgjueshëm nga toka kanë parë gjithashtu një rritje. Në thelb, në vend të një qielli thjesht plot me meteorë, ajo që po vërehet është një qiell që përshkohet nga trupa qiellorë më të mëdhenj.

Një pjesë e kësaj rritjeje mund të rrjedhë edhe nga mënyra se si njerëzit raportojnë atë që shohin sot. Gjetja e faqes së duhur të internetit për të paraqitur një pamje – vetëm në pak sekonda – është bërë shumë më e lehtë. Megjithatë, kjo shpjegon vetëm anën e raportimit të gjërave. Nuk shpjegon bum-et sonike, shkëndijat e regjistruara nga satelitët, fragmentet e rikuperuara në tokë ose dëmet materiale. Këto mbeten fenomene fizike, duke treguar se trupa shkëmborë më të konsiderueshëm po hyjnë në atmosferë.

Astronomët po përpiqen të përcaktojnë origjinën e tyre. Trajektoret tregojnë drejt rajoneve të caktuara tashmë të njohura të qiellit – siç është burimi sporadik i Anthelion, i vendosur në drejtimin përballë Diellit – dhe drejt rrezatuesve që janë shumë të pjerrët në krahasim me planin e Sistemit Diellor. Pamja e përgjithshme – të paktën për momentin – nuk i ngjan asaj të një shiu klasik sezonal meteorësh. Në vend të kësaj, duket të jetë një rritje në “zhurmën e sfondit” të materialit shkëmbor që përshkon hapësirën pranë Tokës.

Fragmentet e rikuperuara gjithashtu ofrojnë detaje të dobishme. Mostrat e gjetura në Gjermani dhe Shtetet e Bashkuara i përkasin familjes së akondritëve – meteoritë të rrallë që u formuan miliarda vjet më parë brenda asteroideve të diferencuara. Në thelb, ato burojnë nga rajonet e brendshme të Sistemit Diellor dhe duket se janë mbeturina tërësisht natyrore, duke mos shfaqur asgjë anomale as në trajektoret e tyre dhe as në përbërjen e tyre.

Ajo që mungon – nëse ka diçka – është një rrjet vëzhgimi mjaftueshëm i dendur për të ndjekur më mirë çdo ngjarje. Në disa raste, studiuesve u është dashur të bashkojnë informacionin duke kombinuar rrëfimet e dëshmitarëve okularë, të dhënat e radarit të motit, leximet satelitore dhe imazhet e disponueshme. Për të përcaktuar vërtet nëse viti 2026 përfaqëson një luhatje të thjeshtë statistikore apo një kalim nëpër një rajon jashtëzakonisht të pasur me mbeturina, do të na duhen kamera më të automatizuara të të gjithë qiellit, referenca më të mëdha midis instrumenteve të ndryshme dhe më shumë analiza laboratorike të fragmenteve të rikuperuara tashmë.

Për momentin, pamja mbetet mjaft e qartë: bolide më të ndritshme se zakonisht po kalojnë nëpër qiellin mbi Tokë. Disa shpërthejnë në lartësi të madhe; të tjerë lënë pas gjurmë të gjata dhe bum të mprehtë; të tjerë arrijnë në tokë në fragmente të vogla. Nuk është qielli që bie. Është një tipar i vitit 2026 që meriton vëzhgim nga afër, sepse atje lart, diçka po lëviz me intensitet më të madh se zakonisht./Lajmi i Fundit

Burimi: ESA