Qielli “shpërthen” me meteorë këtë mars – a po na godet objekti misterioz 3I/ATLAS?

Në qiellin e marsit është rritur ndjeshëm numri i “fireball”-eve (topave të zjarrit) të vëzhguar dhe, sipas profesor Avi Loeb, mund të ketë një lidhje me objektin ndërstellar 3I/ATLAS. Topat e zjarrit, në thelb, janë meteorë veçanërisht të ndritshëm dhe me jetëgjatësi më të madhe, që krijohen kur fragmente me përmasa të ndryshme të shkëmbinjve hapësinorë, të quajtur meteoroide, hyjnë në atmosferën e Tokës. Ndonjëherë këto fenomene shoqërohen edhe me një shpërthim zanor dhe disa i quajnë bolide.

Parimi i formimit të tyre është i njëjtë me atë të yjeve rënëse: fragmentet dhe grimcat e pluhurit që i krijojnë udhëtojnë me shpejtësi ekstreme dhe, kur hyjnë në kontakt me atmosferën tonë, për shkak të fërkimit ndodh një proces që i shkatërron nga brenda, i quajtur ablacion. Kjo prodhon gjurmët spektakolare të ndritshme në qiell. Ato më të mëdhatë, topat e zjarrit, mund të ndriçojnë më shumë se planeti Venus dhe mund të jenë të dukshëm edhe gjatë ditës. Ndonjëherë, fragmente të meteoroideve mbijetojnë dhe arrijnë në tokë si meteorite.

Siç është raportuar nga American Meteor Society, në mars 2026 është rritur numri i këtyre fenomeneve të vëzhguara. Për çdo ngjarje të këtij muaji, numri mesatar i dëshmitarëve ka qenë 143, pothuajse trefishi i vlerës së dytë më të lartë të regjistruar për këtë muaj, që ishte 50 në mars 2021. Ndër fenomenet e fundit të dokumentuara ishte edhe ai spektakolar në Gjermani më 8 mars, ku një meteorite shkaktoi dëme në çatinë e një shtëpie. Edhe duke përjashtuar këtë rast të madh, pjesa tjetër e ngjarjeve ka pasur mesatarisht rreth 67 raportime secila, ende më shumë se dyfishi i normës historike.

NASA ka shpjeguar se nuk ka arsye për shqetësim, pasi jemi në sezonin e topave të zjarrit: nga shkurti në prill, frekuenca e vëzhgimit të këtyre meteorëve shumë të ndritshëm mund të rritet nga 10% deri në 30%. Ky rritje mund të lidhet me dy faktorë: nga njëra anë, Toka mund të kalojë nëpër një zonë të hapësirës me më shumë mbetje të mëdha; nga ana tjetër, mund të jetë edhe pasojë e faktit që gjithnjë e më shumë njerëz kanë pajisje për regjistrim si smartphone, kamera makinash dhe kamera aksioni.

Ajo që e bën këtë rritje edhe më interesante është lidhja e mundshme me objektin ndërstellar 3I/ATLAS. Sipas profesor Avi Loeb, në gjysmën e dytë të marsit 2026, Toka ka arritur distancën minimale prej 54.6 milionë kilometrash nga orbita e këtij objekti. Duke qenë se vëzhgimet kanë treguar çlirimin e dioksidit të karbonit dhe të mundshëm të mbetjeve, nuk përjashtohet që disa prej tyre të kenë arritur në Tokë.

Megjithatë, dy bolide të mëdhenj të vëzhguar mbi Houston dhe liqenin Erie nuk lidhen me këtë objekt, pasi ishin shumë të mëdhenj. Në vend të tyre, fragmentet më të vogla mund të kenë një lidhje. Sipas llogaritjeve, nëse objekti ka humbur 10% të masës së tij në fragmente të vogla, mijëra prej tyre mund të kenë arritur në Tokë.

Ende nuk dihet nëse kjo rritje e fenomeneve është vërtet e lidhur me objektin ndërstellar, por nëse drejtimi, shpejtësia dhe koha e mbërritjes përputhen, gjetja e meteoriteve të tilla mund të japë informacione shumë të vlefshme për natyrën dhe origjinën e tij. Tani mbetet vetëm të vazhdojnë kërkimet dhe të shpresohet për zbulimin e ndonjë fragmenti të rëndësishëm nga hapësira./Lajmi i Fundit